عروسک فرنگی

کاری از فرهاد صبا

کارگردان و مشاور فیلمنامه: فرهاد صبا تهیه کننده: رسول صدرعاملی بازیگران: خسرو شکیبایی، پونه حاج محمدی، محمد کاسبی، حسن پورشیرازی، آتیلا پسیانی، اسماعیل شنگله، آزیتا لاچینی فیلمنامه: اصغر آریان خواه (بر اساس داستانی از آلبادسس پدس) مدیر فیلمبرداری: مهدی مجد وزیری تدوین: کیومرث پوراحمد موسیقی: آریا عظیمی نژاد طراح صحنه و لباس: فرهاد صبا طراح چهره پردازی: محمدرضا قومی صدابردار: جهانگیز میرشکاری عکاس: شاهرخ گلچین، مقداد شمس الواعظین تاریخ اکران: اواخر شهریور 1385   خلاصه داستان: شهاب سالک مردی جاافتاده و متین و مشاور موفق حقوقی در موقعیت مناسب شغلی، بی قید و هوس ران در زندگی شخصی، روز و شب، خواسته یا ناخواسته از روی عشق و هوس به مریم می اندیشد. دختری معمومی و ساده که درعین روزمرگی به غایت دست نیافتنی است ...   یادداشت: فیلمبرداری « عروسک فرنگی » اولین فیلم بلند فرهاد صباد فیلمبردار قدیمی و کهنه کار سینمای ایران روز 21 مهرماه در رسالت آغاز شد.

فرهاد صبا

تاریخ تولد: 1325

...............................................

فوق دیپلم رشته فیلم برداری از مدرسه عالی تلویزیون و سینما در سال 1350.

فعالیت در تلویزیون ملی ایران به عنوان فیلم بردار فیلم های مستند و کوتاه داستانی در سالهای 1350 الی 1352.

شروع فعالیت سینمایی در فیلم « میرنصیر و غول نگون بخت » (بهنام جعفری) به عنوان فیلم بردار در سال 1354.

پل آزادی (1363)

تاتوره (کیومرث پوراحمد - 1363)

پدربزرگ (مجید قاری زاده - 1364)

آلبوم تمبر (کیومرث پوراحمد - 1364)

بی بی چلچله (کیومرث پوراحمد - 1365)

رابطه (پوران درخشنده - 1365)

خانه دوست کجاست؟ (عباس کیارستمی - 1365)

خانه در انتظار (منوچهر عسگری نسب - 1366)

سرزمین آرزوها (مجید قاری زاده - 1366)

سفر عشق (ابوالحسن داودی - 1367)

لنگرگاه (کیومرث پوراحمد - 1367)

گربه آوازه خوان (کامبوزیا پرتوی - 1370)

چکمه (محمدعلی طالبی - 1371)

یکبار برای همیشه (سیروس الوند - 1371)

تیک تاک (محمدعلی طالبی - 1372)

راه افتخار (داریوش فرهنگ - 1372)

سفر (علیرضا رئیسیان - 1373)

نجات یافتگان (تا آخرین نفس) (رسول ملاقلی پور - 1374)

سفر به چزابه (رسول ملاقلی پور - 1374)

کیسه برنج (محمدعلی طالبی - 75/1374)

بید و باد (محمدعلی طالبی - 1377)

شوخی (همایون اسعدیان - 1378)

عشق شیشه ای (رضا حیدرنژاد - 1378)

صنم (رفیع پیتز - 1378)

چتری برای دو نفر (احمد امینی - 1379)

گاهی به آسمان نگاه کن (کمال تبریزی - 1381)

شمعی در باد (پوران درخشنده - 1382)

گاهی واقعی (رامین لباسچی - 1383)

پیشنهاد پنجاه میلیونی (مهدی صباغزاده - 1383)

عروسک فرنگی (فقط کارگردان - 1384)

فرهاد صبا كه در مقام فيلمبردار با كارگردانهاي همچون عباس كيارستمي، ناصر تقوايي، كيومرث پوراحمد، محمدعلي طالبي همكاري داشته‌ است و فيلمهاي موفقي همچون "خانه دوست كجاست؟"، "يك بار براي هميشه"، "تيك‌تاك"،"چكمه"، "كيسه برنج"، "كاغذ بي خط"، "تيغ و ابريشم" جلوي دوربين او ساخته شده است، بعد از بيست وچهار سال فعاليت درعرصه‌ي سينما اولين تجربه‌ي كارگرداني‌اش، "عروسك فرنگي" را براكران سينما‌ها دارد.

فرهاد صبا درباره‌ي دغدغه‌ي كارگرداني بعد از سالها فيلمبرداري در سينماي ايران به خبرنگار هنري خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) گفت: سال 64 فيلم كوتاه "تار و پود" را با فيلمنامه‌ي از خودم و با همكاري كيومرث پوراحمد كارگرداني كردم و فيلم موفقي بود كه در فرانسه ، آلمان و حتي ايران به عنوان بهترين فيلم كوتاه جايزه گرفت.

وي مي‌گويد: اين فاصله‌ي 20 ساله براي ساخت اولين فيلم بلندم، شايد بتواند گوياي اين موضوع باشد كه واقعاً به اراده دنبال كارگرداني يك فيلم نرفتم.

صبا به ورودش به عالم سينما اشاره مي‌كند: براي بانك مركزي امتحان داده بودم و در همان روزها بود كه تلويزيون يك مركز آموزشي باز كرد و زمانيكه كه به آنجا رفتم، ديدم من بايد فيلمبرداري مي‌خواندم و هم‌اكنون نيز كه به سراغ كارگرداني رفتم خيلي پيش بيني‌نشده و اتفاقي بود. روزي دكتر اصغر آريان‌خواه (نويسنده اين فيلم‌نامه و سرمايه‌گذار عروسك فرنگي) از من خواست اين فيلم‌نامه را بخوانم و پيش از من نيز با كارگردانان مختلفي در سينماي ايران مذاكراتي در اين زمينه داشت اما سرانجام من از فيلم‌نامه خوشم آمد و قبول كردم كار كنم.

وي گفت: فيلم‌نامه "عروسك فرنگي" را چند ماه قبل از اينكه به اجرا برسانم دكوپاژ كردم و حدود 521 پلان شد، يعني اين فيلم را با پلانهايش روي كاغذ ساختم به هرحال چون فيلمبردار بودم، هنگام ساخت فيلم خودم اين دغدغه را داشتم كه اينگونه كار كنم.

صبا ضمن اشاره به داستان "عروسك فرنگي" گفت:هر چه ترس غلظت بيشتري داشته باشد، دوست داشتن كمرنگ‌تر مي‌شود. ولي وقتي ترس كنار برود دوست داشتن وعشق بوجود مي‌آيد و اتفاقاً در فيلم "عروسك فرنگي" بحث بر اين است كه وقتي اين شرايط بوجود مي‌آيد، ما مي‌بينيم آدم‌ها دو چهره‌ هستند، يك چهره مربوط به خودشان است و چهره‌ي ديگر چهره‌ي كاذبي است كه آن را مي‌سازند.

وي درادامه به شرايط ساخت برخي فيلمها در سينماي ايران اشاره مي‌كند و به ايسنا مي‌گويد: يك بيلبورد تبليغاتي براي يكي از فيلمها چندي قبل در شهر نصب شده بود، با اين مضموم كه فلان خواننده در اين فيلم خوانده است، انگار كه تماشاگر مي‌خواهد سي‌دي بخرد! نمي دانم چرا برخي تعريف سينما را كوچك مي كنند. كسي كه مي‌خواهد پول در بياورد مي‌تواند از راههاي ديگر اين كار را بكند چرا از طريق سينما؟ كه هم تعريف آن را ضعيف و هم به آن لطمه مي‌زند! بنابراين دراين شرايط اينقدر ناآگاه نبوديم كه اين فيلم‌نامه را دست بگيريم. ما فكر كرديم هنوز در اين جامعه هستند آدم‌هايي كه به طور جدي به سينما نگاه مي‌كنند.

صبا معتقد است : تعريف سينما يك موضوع تك‌خطي و تك‌بعدي نيست بلكه يك طيف وسيعي را شامل مي‌شود. سينما همراه خودش فرهنگ و هنر را يدك مي‌كشد و درعين حال كه معتقدم سينما مخارج دارد و بايد جذابيت‌هايي هم داشته باشد اما بايد اين جذابيت‌ها را در عمق دادن به آن ايجاد كنيم درحاليكه اين جذابيت‌ها در سطح جستجو مي‌شوند.

وي گفت: فيلم "عروسك فرنگي" با برداشت آزاد از رماني به همين نام از يك نويسنده‌ي ايتاليايي است كه در قرن نوزده ميلادي فوت شده است و آريان خواه درواقع آن رمان را با شرايط جامعه خودمان هماهنگ كرده است.اسم يا بعضي از ديالوگ‌ها و اساسا داستان به سمت ايراني شدن در اين فيلم پيش رفته است.

وي به روند انتخاب بازيگران "عروسك فرنگي" اشاره كرد و گفت: اطمينان داشتم كه انتخاب بازيگر يكي از كار‌هاي اساسي هر كارگرداني است و در اين انتخاب ما مشكل انتخاب دختر رو داشتيم كه هم يك فرد ناشناخته باشد تا بتواند اين دو چهره را در بياورد چون اگر شناخته شده باشد ممكن بود داستان لو مي‌رفت به‌هر حال يك چهره ناآشنا هيچ پيش‌آگاهي به بيننده نمي‌دهد و انتخاب پونه حاج ندايي براي اين نقش انتخاب درستي بود كه ما در يك فراخوان به او رسيديم.

وي درباره‌ي ويژگي نقش شهاب كه توسط خسرو شكيبايي ايفا مي شود، مي‌گويد: در ميان بازيگران ديگر سينماي ايران چهره و فيزيك‌اش بگونه‌اي است كه هم بدجنسي و هم مهربوني و عاطفه در او وجود دارد و مي‌تواند عاشق بشود.

در ادامه‌ي اين گفتگو صبا از زمان اكران "عروسك فرنگي" ناراضي است و درعين حال تاكيد مي‌كند: معقوله پخش و اكران معقوله‌اي اساسي در سينماي ايران است. من دائماً اين 30 سال در كار توليد بودم و متوجه اين شرايط نبودم. همچنين بايد به سينمادار‌ها هم حق داد كه بالاخره به مساله‌اي همچون داستان و چهره كه آيا گيشه‌اش خوب است يا نه؟ توجه كنند.

صبا در ادامه گفت: بايد اين دوستان مسوول ما، شرايط را بگونه‌اي فراهم كنند همانند سياست‌هاي حمايتي نظارتي كه در دوران بهشتي بود - ما هنوز از اعتبار آن دوران مي‌بريم- يعني بخشي وجود داشت كه تشخيص مي‌داد اين فيلم نياز به حمايت دارد يا نه؟ زمانيكه اين حمايتها به سمت فيلم‌هاي سفارشي سوق داده مي‌شود نتيجه‌اش آن‌چيزي است كه هم‌اكنون در بخشي از فيلمهاي سينماي ايران شاهد آن هستيم.

وي در ادامه گفتگو با ايسنا با توجه به اينكه در پايان اين فيلم دختر و پسر به زندان مي‌افتند احتمال داد: عروسك فرنگي‌2 را در ادامه‌ي اين روايت داستاني بسازد.

منابع

http://arosfarangi.blogfa.com

http://www.sourehcinema.com

Cinetmag.com

Cinemaema.com

Iranactor.com